Een goede relatie met je leerlingen op bouwen begint met de namen leren. Dat verloopt bij mij elk jaar ongeveer hetzelfde: de eerste weken gaat het heel snel, leerlingen vinden het opvallend dat ik al zoveel namen ken. Rond de Kerst bereik ik een soort grens. Zodra ik genoeg namen ken om de boel draaiende te houden, stop ik blijkbaar met namen onthouden. In elke klas zitten er dan een stuk of acht leerlingen wiens naam ik helemaal niet ken. Dit zijn natuurlijk altijd de brave, blonde meisjes met identieke oorbellen. Van die kinderen die altijd hun huiswerk maken, niet door de klas schreeuwen en slechts af en toe een vinger opsteken. Vanuit het perspectief van orde houden kan je die gewoon negeren.

Eh, je buurvrouw…

Dit jaar begon het in mijn 2v klas wel erg op te vallen. Er zitten een stuk of 5 jongens in, de rest zijn meisjes. Met een flink aantal onopvallend brave types. Na de kerstvakantie kwam ik er tot mijn schaamte achter dat ik echt maar een stuk of tien namen kende in die klas. Tot dan toe had ik dat telkens weten te verbloemen door de plattegrond te gebruiken of van die algemene dingen te zeggen als: ‘je buurvrouw’, ‘ja, jij..’ enz. Dat ging deze leerlingen opvallen.

Mini-interviews

Dus: ‘Jongens, ik moet wat vertellen. Ik schaam me er wel een beetje voor, maar ik ben er achtergekomen dat ik een heleboel van jullie namen nog niet ken. Terwijl dat toch belangrijk is!’ Aan het eind van de les ging ik ze willekeurig op een rij zetten om daarna te testen of ik alle namen kende. De rest van de les heb ik ze met opdrachten aan het werk gezet, zodat ik alle leerlingen die ik nog niet kende kon gaan interviewen over hun hobby’s, achternamen, broertjes en zusjes, muziekinstrumenten, huisdieren en gekke eigenschappen. Alles wat maar kon helpen om iemands naam te onthouden. Eén meisje bleef ik maar vergeten. Die heb ik toen maar onthouden aan het feit dat ik haar bleef vergeten. De test aan het einde van de les haalde ik gelukkig. De volgende les merkte ik meteen het verschil: ik had opeens veel meer grip op de klas. Alsof er opeens een stuk meer mogelijk was. Dat is een veel beter uitgangspunt voor het leren.

Onderzoek naar de relatie leraar-leerling

Het belang van de leraar-leerling relatie wordt door veel recent onderzoek bevestigd. Prima-online deed onlangs verslag van een onderzoek van Helma Koomen e.a. naar dit onderwerp. Conclusie: ‘Leerling en leraar profiteren van goede relatie’.  Uit de samenvatting van het onderzoek:

Ondanks deze beperkingen, wijzen beide reviews uit dat meer systematische aandacht en zorg voor affectieve relaties tussen leraren en individuele leerlingen binnen scholen winst oplevert voor zowel leerlingen als leraren. Het mes lijkt aan twee kanten te snijden: Leeropbrengsten worden vergroot doordat leerlingen meer betrokken zijn en daarnaast zijn er indirecte effecten te verwachten via het (psychologisch) functioneren en welbevinden van leraren.

Ook uit het omvangrijke meta-onderzoek van John Hattie komt de relatie leraar-leerling naar voren als een zeer belangrijke factor in de motivatie en het leren van leerlingen. Een veel grotere factor bovendien dan bijvoorbeeld klassengrootte en huiswerk. (*) In de tegenwoordig in onderwijskringen populaire Self-Determination Theory wordt relatie (‘relatedness’) zelfs gezien als één van de drie essentiële behoeften om optimaal te functioneren:

In the classroom, relatedness is deeply associated with a student feeling that the teacher genuinely likes, respects, and values him or her. Students who report such relatedness are more likely to exhibit identified and integrated regulation for the arduous tasks involved in learning, whereas those who feel disconnected or rejected by teachers are more likely to move away from internalization and thus respond only to external contingencies and controls. (*)

Kortom, reden genoeg om in je onderwijspraktijk stil te staan bij hoe je de relatie met je leerlingen wil vormgeven. Ik ben benieuwd naar de ervaringen van anderen op dit vlak. Hoe kan ik op een structurele manier de relaties met mijn leerlingen onderhouden en verbeteren? Suggesties of tips zijn welkom!

Zie ook:

(met dank aan Knaplastig voor de verwijzing naar PrimaOnline)

Share

Vandaag op school een boeiende lezing over motivatie. Spreker: Christel Lutz, cognitief psycholoog en docent aan University College Utrecht. De kern van het verhaal: mensen (en leerlingen) zijn van nature nieuwsgierig.  Intrinsiek gemotiveerde leerlingen tonen meer begrip, doorzettingsvermogen en creativiteit in hun leren. In plaats van ze door belonen en straffen te motiveren, kunnen we beter proberen hun intrinsieke motivatie te koesteren. Onderzoek van Edward Deci en Richard Ryan van de Universiteit van Rochester onderbouwt dit.

Puzzelexperiment

Deci en Ryan doen sinds de jaren ’70 experimenten over motivatie.  Bij een bekend experiment gaven ze twee groepen proefpersonen een puzzelkubus met de opdracht oplossingen te bedenken. De mensen in groep A werd $1 per oplossing beloofd, de mensen in groep B kregen geen beloning in het vooruitzicht gesteld.  Een gedeelte van de tijd werden de proefpersonen in de gelegenheid gesteld om nog even door te puzzelen, als ze daar zin in hadden. Wat bleek: de intrinsieke motivatie van de personen uit groep A om onbeloond te puzzelen werd minder nadat ze voor dezelfde activiteit al eens beloond waren. Intrinsieke motivatie is dus kwetsbaar.

Intrinsieke motivatie en het onderwijs

Lutz noemt als factoren die negatief kunnen uitwerken op de intrinsieke motivatie van leerlingen om te leren: deadlines, cijfers en evaluatie, dwingend taalgebruik… Kortom, de hele basis van ons Nederlandse onderwijs(!). Verklaart dit waarom leerlingen als nieuwsgierige brugklassers binnenkomen en de school als ongemotiveerde pubers verlaten? Het goede nieuws: intrinsieke motivatie om te leren is van nature aanwezig, maar zoals Ryan zegt: “The question is how do we stand out of the way and not kill that.”

Zie ook:

  • de website van Deci en Ryan over hun Self-Determination Theory. Met uitleg en links naar relevante publicaties over de SDT.
  • SDT op Wikipedia met een uitgebreidere beschrijving van de verschillende experimenten van Deci en Ryan.
  • Tim Macaluso’s artikel Psychology: Cracking the Mystery of Motivation op www.rochestercitynewspaper.com voor het citaat van Ryan.
%d bloggers liken dit: