Effectief leren

24 januari 2011

Directe instructie

Tijdens mijn lerarenopleiding aan het ICLON gebruikten we het basisboek Effectief Leren van Sebo Ebbens en Simon Ettekoven. Het is gebaseerd op hun ervaringen bij onderwijsadviesbureau APS. Centraal staat het begrip directe instructie, laten we zeggen zoiets als goed, traditioneel lesgeven. In het Woord Vooraf schrijven ze: ‘We willen ons nadrukkelijk richten tot ‘iedere docent’, iedere docent die een flink aantal uren in de week met leerlingen aan de slag is, zelfs met 30 leerlingen tegelijk’. Nou, dat ben ik.

CMAP over directe instructie (bron: Gisbert van Ginkel / ILS Nijmegen)

Constructivistische teaser

Het APS staat bekend om zijn constructivistische invalshoek: leerlingen zelf hun leren laten vormgeven. Waarom dan een boek over directe instructie? Eigenlijk gaan alleen de eerste twee hoofdstukken daarover. De rest van het boek is een teaser voor meer activerende vormen van leren. Het uitgangspunt voor veel docenten is nu eenmaal een traditionele benadering, dus kan het geen kwaad om die zo effectief mogelijk te maken, moeten ze gedacht hebben. Het  citaat dat ze geven uit Models of Teaching geeft deze visie (enigszins gewelddadig) weer:

highly sequenced approaches [zoals directe instructie J.S.] necessarily deaden the mind [..] what is probably more true is that poorly designed instruction, from whatever vantage, is the real killer of intelligence.

-Joyce, Weil & Showers, Models of Teaching (Massachusetts 1992)

En dat willen we natuurlijk niet, het denken van onze leerlingen om zeep brengen.

Zie ook:

Een voorbeeld uit de geschiedenispraktijk: het hoofdstuk  over de kruistochten begint met de melding dat de kruistochten vooral niet vergeleken moeten worden met de islamitische jihad. Dat zal dan wel, denk je dan als leerling.

Op school wordt de uitkomst van complexe vakdiscussies vaak als gegeven feit gepresenteerd (‘het feodale stelsel’). Dat die complexiteit je vak zo boeiend maakt, gaat op deze manier dan helaas aan de leerlingen voorbij.

In hun boek Understanding by Design gaan de Amerikaanse auteurs Wiggins en McTighe de strijd aan met dit lesgeven-door-te-noemen (‘teaching by mentioning’). Leerlingen moeten in hun ogen zelf op een zinnige manier de ‘essential questions’ en ‘big ideas’ van een vakgebied onder handen nemen. Dat plezier moeten wij ze niet onthouden, vinden Wiggins en McTighe.

Je moet je even over de opgewekte stijl en gelikte marketing heen zetten (om je daarbij te helpen is er een ‘Yes, but…’-hoofdstuk), maar dan heb je een boek vol voorbeelden, inspirerende citaten en uitgewerkte hulpmiddelen om op een andere manier te kijken naar het ontwerpen van curricula.

Zie ook:

  • Albert van der Kaap van Histoforum voor uitwerking van UdB voor het geschiedenisonderwijs.
  • World History for Us All, waar een uitgewerkt curriculum te vinden is op basis een soortgelijke benadering.

Share

%d bloggers liken dit: