Feedback – breakfast of champions

28 februari 2011

Eén van mijn grote frustraties is dat ik leerlingen aan het eind van een lesperiode alleen een gemiddeld cijfer kan geven als feedback op hun prestaties. Zo’n cijfer geeft een weinig inhoudelijk beeld van hun voortgang. Ik vraag me af of leerlingen hierdoor wel een beeld krijgen van waar ze goed en minder goed in zijn. Zeker bij een vak als geschiedenis met elk blok een ander onderwerp.

De kracht van feedback

John Hattie noemt in zijn grote meta-onderzoek feedback geven één van de meest effectieve onderwijsstrategieën. Welke implicaties heeft dit voor de manier waarop (en waarom!) we leerlingen beoordelen? Een mogelijk antwoord daarop biedt het artikel ‘The Power of Feedback‘ (2007). Hierin beschrijven Hattie en zijn collega Helen Timperley een model voor effectieve feedback.

Niveaus

Feedback is informatie die je krijgt over iets wat je doet. Effectieve feedback vult de kloof tussen wat je begrijpt en wat je zou moeten begrijpen. Hattie en Timpeley noemen dit ‘reducing the discrepancy between current and desired understanding.’ Ze onderscheiden vier niveaus waarop feedback gegeven kan worden:

  • Taakgericht: ‘Doordat je je inleiding met een pakkend voorbeeld bent begonnen, is het boeiender geworden om te lezen.’
  • Procesgericht: ‘Je moet je in het vervolg eerst breder oriënteren op een onderwerp, voordat je een hoofdvraag formuleert.’
  • Op zelf-regulatie gericht: ‘Lees de volgende keer je antwoorden op de toets eerst nog een keer door, ook al ben je het zat.’  (Zelfregulatie is het vermogen om aandacht, gevoelens en gedrag te reguleren zodat je effectief aan externe en interne eisen tegemoet kan komen.*)
  • Op de persoon zelf gericht: ‘Wat ben je toch een slim kind!’

Positieve en negatieve feedback

De centrale boodschap van het artikel is dat je voor een effectief gebruik van feedback rekening moet houden met het niveau waarop de feedback wordt gegeven. Taakgerichte en procesgerichte feedback zijn wat dat betreft het meest eenduidig effectief. Docenten wordt echter afgeraden feedback te geven op het persoonlijke niveau, ongeacht of het positief of negatief is. Het effect van dit soort feedback is onvoorspelbaar omdat het als het ware vertaald wordt door het zelfbeeld van de ontvanger. Dit levert verrassende onderzoeksresultaten op. Zo blijkt het niet prijzen van leerlingen een groter effect op hun leerprestaties te hebben dan wel prijzen (!). Sterker nog, het blijkt dat op dit niveau negatieve feedback soms zelfs effectiever is dan positieve feedback. Komt dat omdat mensen graag willen bewijzen dat dit soort aantasting van hun zelfbeeld onterecht is?

Zelfregulering

Feedback op het niveau van zelfregulering is alleen effectief als het leerlingen overtuigd dat meer inspanning en aandacht tot de gewenste resultaten zullen leiden. Dit soort feedback moet je dus meer ‘verkopen’ aan leerlingen. Dit verklaart misschien waarom het zo moeilijk is leerlingen (in bijvoorbeeld mentorlessen) er toe te bewegen hun werkzaamheden meer te plannen of om ze te leren omgaan met afleiding en geen-zin-hebben. Oja, en het zijn ook nog pubers.

Implicaties voor beoordelen

Hattie en Timperley stellen voor om de gangbare definitie van beoordelen te verruimen. In plaats van alleen het niveau van leerlingen te meten, zouden zij graag zien dat docenten beoordeling gebruiken om leerlingen feedback te geven op de eerste drie niveaus. Niet alleen over hoe goed ze een taak hebben gedaan, maar ook over welke strategieën ze zouden moeten gebruiken en over hun manier van omgaan met de taak. Wat betreft dit laatste niveau (van zelfregulering) gaat het over dingen als zelfdiscipline, het vertrouwen in het kunnen volbrengen van een taak, hulpzoeken, zelfbeoordeling, omgaan met kritiek enzovoorts. Zijn er collega’s die dit doen?

Cijfers vs geschreven commentaar

Wat ik zelf een opmerkelijk onderzoeksresultaat vond, was dat geschreven commentaar effectiever voor het leren van leerlingen kan zijn dan cijfers geven. Hattie over gangbare toetsen:

‘The costs of these thermometer-related accountability tests are high, and the feedback returns are minimal.’

Uit dit soort onderzoek naar geschreven commentaar vs cijfers komt bovendien naar voren dat het positieve effect van beschrijvende feedback verdwijnt als dit vergezeld gaat van een cijfer. Leerlingen zijn dan alleen nog maar op het cijfer gefocused en negeren de rest van de feedback. Dit verklaart misschien ook waarom toetsbesprekingen en foutenanalyses zo weinig effectief lijken te hebben. Mijn ervaring is dat leerlingen zich dan alleen nog maar richten op het cijfer (vooral als ze een 5.4 hebben). Als we als argument voor cijfers motivatie opvoeren (‘anders doen ze niets’), wat doe je dan met dit soort onderzoeksresultaten? Leerlingen die in dit soort studies geschreven commentaar in plaats van cijfers kregen waren namelijk ook gemotiveerder.

Conclusie

Recent onderzoek onderbouwt het idee dat kwalitatieve feedback meer kan opleveren dan alleen een cijfer geven. Sterker nog, leerlingen leren beter en zijn gemotiveerder als ze effectieve feedback krijgen. Cijfers leiden daar zelfs van af. Dit sluit goed aan bij de resultaten van onderzoek op basis van de Self-Determination Theory. Daaruit blijkt dat intrinsieke motivatie van leerlingen erg kwetsbaar is voor extrinsieke prikkels (zoals deadlines, cijfers en negatief taalgebruik).

Und jetzt?

Dat de frustratie die ik in de inleiding noemde door allerhande onderzoek wordt ondersteund is natuurlijk leuk en aardig, maar de grote vraag is: wat doe ik ermee in de klas?  Is het überhaupt realiseerbaar om met zoveel leerlingen andere vormen van beoordeling in te zetten?

Zie ook:

Share

5 Responses to “Feedback – breakfast of champions”

  1. cruesli Says:

    Ik wil mijn leerlingen heel graag geschreven commentaar geven, maar als je veel leerlingen hebt, is het onvermijdelijk dat je niet alle leerlingen eerlijke en evenwichtige feedback kan bieden. Toch maar cijfers gecombineerd met geschreven feedback. Ik zal eens kijken wat leerlingen iets onthouden hebben van de geschreven woordrapporten bij bij hun laatste werkstuk.

  2. jschuddeboom Says:

    Met ‘Cruesli’ blijf je mooi binnen het thema van breakfast of champions🙂 Te veel werk / leerlingen is misschien wel de hele reden achter het cijfers geven.

  3. Jeroen Says:

    Mooi stuk Joris, lees het nu pas. Heb je post opgenomen in leeromgeving Master Leren & Innoveren.

  4. larousse54 Says:

    Wat ik nogal eens deed in mijn klassen was in de diverse testen die ik mijn leerlingen gaf “deelcijfers” voor de diverse vaardigheden te maken: voor schrijven, lezen, grammaticakennis en vocabulairekennis. Dat is niet al te veel werk als je een goede spreadsheet maakt.
    Een opkomende manier van feedback geven is ook dmv rubrics. http://rubistar.4teachers.org/ is een mooi instrument om je aarbij te helpen. Engelstalig, dat dan weer wel.

  5. larousse54 Says:

    Een voordeel van die rubrics is overigens ook dat je leerlingen elkaar feedback kunt laten geven. Dat werkt echt heel goed en spaart jou tijd!


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s